قلمدون [16]
مفهوم‌ها [71]
مفهوم‌ها 2 [25]
ما و آمريکا [36]
مانيفست ايرانی وبلاگ [49]
نقد و نظر [70]
همسايگان [13]
هويت ايرانی [35]
هویت ما ایرانی ها [23]
و مثلا شرح حال [42]
کلمات [25]
کارگاه نشانه شناسی [22]
گنجی و کلمات [14]
پرونده تئو ون گوک [7]
پرونده رياکاری، هرزنويسی و وبلاگ [10]
آنها که می‌شناسم [50]
آسيای ميانه [18]
انتخابات 84 [24]
انتخابات 88 [40]
ايران [81]
ايرانشناخت [19]
اجتماعيات [63]
اروپا [39]
از خامه‌ ديگران [39]
بوطيقا [16]
تک‌گويی [13]
تاریخ فردا [8]
جن نامه يا سيبستون [2]
جنبش 22 خرداد [47]
دين [40]
دین جمهوری و دین استبداد [27]
داستان زمانه [17]
روشنفکران [35]
رسانه [57]
زبان [26]
سفر نوشته [42]
سنت و مدرنيسم [23]
سينما [18]
سياست [61]
سيبستانه [2]
سیاست 2 [22]
شهرانديشی [11]
شعرها [26]
عکس [46]
 
 
April 2016 | February 2016 | November 2015 | October 2015 | September 2015 | June 2015 | May 2015 | April 2015 | March 2015 | February 2015 | October 2014 | June 2014 | May 2014 | April 2014 | February 2014 | December 2013 | November 2013 | October 2013 | August 2013 | July 2013 | June 2013 | April 2013 | March 2013 | February 2013 | January 2013 | December 2012 | November 2012 | October 2012 | September 2012 | August 2012 | July 2012 | June 2012 | May 2012 | April 2012 | March 2012 | February 2012 | January 2012 | December 2011 | November 2011 | October 2011 | September 2011 | August 2011 | July 2011 | June 2011 | May 2011 | March 2011 | February 2011 | January 2011 | December 2010 | November 2010 | October 2010 | September 2010 | August 2010 | July 2010 | June 2010 | May 2010 | April 2010 | March 2010 | February 2010 | January 2010 | December 2009 | November 2009 | October 2009 | September 2009 | August 2009 | July 2009 | June 2009 | May 2009 | April 2009 | March 2009 | February 2009 | January 2009 | December 2008 | November 2008 | October 2008 | September 2008 | August 2008 | July 2008 | June 2008 | April 2008 | March 2008 | February 2008 | January 2008 | December 2007 | November 2007 | October 2007 | September 2007 | August 2007 | July 2007 | June 2007 | May 2007 | April 2007 | March 2007 | February 2007 | January 2007 | December 2006 | November 2006 | October 2006 | September 2006 | August 2006 | July 2006 | June 2006 | May 2006 | April 2006 | March 2006 | February 2006 | January 2006 | December 2005 | November 2005 | October 2005 | September 2005 | August 2005 | July 2005 | June 2005 | May 2005 | April 2005 | March 2005 | February 2005 | January 2005 | December 2004 | November 2004 | October 2004 | September 2004 | August 2004 | July 2004 | June 2004 | May 2004 | April 2004 | March 2004 | February 2004 | January 2004 | December 2003 | November 2003 | October 2003 | September 2003 | August 2003 | July 2003 | June 2003 | May 2003 | |مطالبِ پيشين - بايگانی ماهانه
مطالبِ پيشين - بايگانی روزانه
بايگانیِ عناوين پيشين
 
 




November 7, 2015  
مدیریت سازمانهای غیردولتی؛ راهنمای عملکرد شایسته  
 

سال گذشته یکی از کارهایی که چندماهی مشغول آن بودم ترجمه کتابی بود در باره مدیریت سازمانهای غیردولتی محلی. این کتاب از امهات کتابهای این حوزه است که بر اساس تجربه طولانی نوشته شده و افراد متعددی در تولید آن نقش داشته اند.

ترجمه در آغاز از این بابت که هیچ نسبتی با کارهای نظری و زبانی و ادبی یا رسانه ای نداشت و طبعا با علایق روزمره من پیوندی پیدا نمی کرد دشوار به نظر می رسید. دشوار در اینجا یعنی متنی که مترجم به طور طبیعی به آن کششی ندارد. اما من به دو دلیل این ریاضت را بر خود هموار کردم که آن را ترجمه کنم. نخست اینکه یک دوره کار مدیریت سازمانی کرده ام و می دانم چه کار پردردسری است و چقدر منابع در زمینه کار اندک است و همان منابع اندک هم بدرستی پایه عمل قرار نمی گیرد. و دوم اینکه درک می کنم که ما نیاز داریم کتابهای عملیاتی را به زبان شسته رفته ای در دسترس مخاطب فارسی زبان بگذاریم. این شسته رفتگی و چشم انداز تدارک یک منبع خوب به فارسی علاقه مرا به ترجمه این کتاب برانگیخت.

تجربه به من می گوید و در عرض ترجمه همین کتاب هم عینی تر شد که زبان فارسی شمار قابل توجهی از متون عملیاتی ما که درس و تجربه کار و شیوه عمل روزمره را در موضوعی خاص ارائه می کند زبانی ناهموار است. بنابرین چالش اصلی من این بود که زبان مناسب متن را پیدا کنم تا هم رسا باشد و هم بیگانه نباشد و از زبان عمومی و رایج در حوزه مدیریت دور نیفتد. در طول کار ترجمه یادداشت های زیادی هم برداشتم که بتوان واژه نامه ای برای این دست موضوعات فراهم کرد چرا که باز در مراجعه های مکرر به فرهنگها و واژه نامه ها می دیدم که افتادگی ها و ابهام ها و نادرستی ها کم نیست. اما در این چاپ امکان نهایی سازی واژه نامه نبود چرا که خود یک کار مجزا و بسیار وقتگیر است. اما امیدوارم در فرصتی دیگر بتوان این واژه نامه را هم فراهم ساخت. باید از دکتر سهراب رزاقی به طور خاص سپاسگزاری کنم که در چند گفتگو مرا برای معادل سازی برخی اصطلاحات راهنمایی کردند و فهرست اولیه ای هم از اصطلاحات فرستادند که برای من مفید بود گرچه در بسیاری موارد معادلهای تازه ای برای ترم های موجود به کار برده ام.

حاصل کار اگر بتواند در مدیریت سازمانهای غیردولتی موثر افتد و گرهی از کار آنها بگشاید من خود را کاملا بختیار می بینم. و طبعا نقد و نظری در باره ترجمه داشته باشید خوشحال می شوم بشنوم. کتاب به همت آموزشکده توانا اکنون به طور رایگان در دسترس عمومی است. 

ظرفیت سازی برای سازمانهای غیردولتی محلی

دستنامه راهنما برای عملکرد شایسته
Capacity building for local NGOs A guidance manual for good practice
نوشته لیان توماس و دیگران
ترجمه: مهدی جامی
واشنگتن: آموزشکده توانا، 2015 

متن کامل ترجمه کتاب را از اینجا دانلود کنید
 

 
پيوند  
دنبالک 0
نقد و نظر 0
چاپ کن
بفرست  
November 2, 2015  
تحلیلی از ویترین کتاب در 120 سال پیش  
 

در ماه جولای در مطلبی با عنوان ویترین کتاب در 120 سال پیش در راهک اعلانی قدیمی از فروش کتاب در 1275 شمسی منتشر کردم و آنجا یادآور شدم که این اعلان از جهات مختلف ارزش تحلیل دارد. در مطلب زیر کوشیده ام برشهایی از موضوع را در چارچوب بحث تاریخ کتاب معاصر بررسی کنم.

مجموعا حدود 170 عنوان کتاب در این اعلان عرضه شده که 10 عنوان آن انواع چاپهای قرآن کریم است. در هر قسمتی که قرآنها معرفی می شوند فهرست از قرآن شروع می شود یعنی در همه جا قرآن در صدر فهرست آمده است.

قرآن
از میان قرآن ها این عنوان از همه جالب تر است: کلام االله فارسی که «ترجمه تحت لفظی آن در متن و عـین قـرآن در حاشـیه» آمده بود و در زمان نادرشاه افشار ترجمه شده (قیمت داده نشده). یعنی متن صفحات فارسی بوده است و آیات عربی در حاشیه ثبت شده بوده است. اینکه متن اصلی قرآن به زبان فارسی اختصاص داده شود و نص عربی در حاشیه بیاید نکته قابل توجهی است. آیا این نوع قرآنها بعد هم ادامه پیدا کرد؟ من نمی دانم. ولی خود هیچوقت چنین قرآنی ندیده ام.

یک نمونه هم از قرآنهایی که با حروف سربی چاپ شده در فهرست دیده می شود که چاپ اسلامبول است: «کلام االله با حروف سربی طبع شده، اعلا یک تومان، وسط نه قران.» قرآن تا سالها پس از ورود چاپ به عثمانی هم با حروف سربی منتشر نمی شد چون شان قرآن را بالاتر از آن می دیدند که جز با دست و با خط خوش نوشته شود. بنابرین این نسخه هم در نوع خود تازگی داشته است. انتشار این نوع قرآن هم ظاهرا متوقف شده است و قرآن ها تقریبا در همه موارد خوشنویسی می شود.

کتابشهرها
شاخص ترین و شاید اولین چیزی که در اعلان فروش کتاب در 1275 دیده می شود محل های تهیه کتاب و در واقع محل های نشر کتاب های آن روزگار است. یعنی اسلامبول و بمبئی و مصر که منظور قاهره و گاه اسکندریه است. اینها شهرها و کشورهایی است که شماری از روزنامه های فارسی عصر مشروطه هم در آنها چاپ می شده است؛ مثل اختر در استانبول و حکمت و ثریا در مصر  و اصلاح در بمبئی و دهها نشریه دیگر در شهرهای مختلف هند.

در میان آثار بمبئی این کتابها جالب توجه است:
من لایحضره الفقیه (عربی)، سه تومان

در میان اسلامبولی ها:
تألیفات آقا میرزا عبدالرحیم طالبوف مؤلف کتاب سفینه طالبی با کتاب احمـد
هیئت جدید فلاماریون فرانسوی که به فارسی ترجمه شده
پندنامه مارکوس قیصر
10 فزیک [فیزیک] با حکمت طبیعی
معرفت امم و معرفت حیوان مصور (ترکی)

و البته بیشتر کتابهای مصری کتاب های عربی است.

موضوع کتابها
اگر به موضوعات این کتابها نگاه کنیم نکات جالبی دیده می شود. از ادبیات و فرهنگنامه و تاریخ تا مطایبات و لطیفه و طنز. در کتابهای عربی که در ایران خواهان داشته موضوع غالب تاریخ عمومی است و تاریخ اسلام و ائمه.

در میان کتابهای علمی فیزیک و پزشکی و نجوم غالب است. اما دو کتاب جالب در موضوعات پزشکی از همه جالب ترند: پاطولوژی (آسیب شناسی) و کتابی در باره آب درمانی چاپ تهران: حفظ الصحه مختصر در معالجه به آب، 1500 دینار

باقی کتابهای حوزه علوم و پزشکی از این قرار است:
هیئت جدید فلاماریون فرانسوی که به فارسی ترجمه شده تألیف ایضاً، هفـت قران
معرفت امم و معرفت حیوان مصور (ترکی)، پنج تومان و نیم
کشف الصنایع ازعلومات جدید و صنایع جدید به عبارت سهل ترجمه شده، 4500 دینار
- نقشه تمام ایران که تازه آقا میرزا رضاخان مهندس ترتیب داده در نهایـت ممتازی روغنی پنج تومان، الوان چهار تومان، ساده سه تومان
فزیک [فیزیک] با حکمت طبیعی تألیف ایضاً، 3500 دینار
تذکره داوود انطاکی در طب (عربی) جلدین، سه تومان و نیم

سفرنامه ها
از دیگر کتابهای این عهد که ارزش خاص دارند و چشم و گوش ایرانیان را به روی جهان باز کرده اند سفرنامه ها ست. از این دست کتابها این عناوین در اعلان دیده می شود:
بستان السیاحه تالیف حاجی ملا زین العابدین شیروانی، سه تومان و نیم
سفرنامه شاه مغفور به فرنگ سفر سیم (فارسی)، یک تومان و چهار قران
- سفر اول ایضاً، هشت قران

اگر از منظر آشنایی با تاریخ جهان نیز نگاه کنیم آثاری چند در این اعلان موجود است که همه چاپ هند است. بنابرین می توان گفت که هند در کنار عثمانی از کشورهایی بوده که چشم ایرانیان را به روی دنیا باز می کرده است. این واقعیت که بخش بزرگی از کتابهای روز ایران و روزنامه ها در هند چاپ می شده نیز موید همین نکته است که هند در زمینه نشر و اطلاع رسانی مقام مهمی در آن دوره برای ایران داشته است:
- چاپ بمبئی: تاریخ جنگ روم و روس و تصویر سلاطین عثمانی، پنج قران
- چاپ بمبئی: تاریخ هند با تصویر سلاطین هند، پنج قران
- چاپ بمبئی: تاریخ انگلیس و تصویر سلاطین انگلستان، پنج قران
- چاپ بمبئی:  حکایت خانم انگلیسی در وقایع آشوب هند، هفت قران

در باره تاریخ ایران باستان هم که در سالهای بعد از موضوعات مهم بود در این اعلان دو کار دیده می شود و هر دو از قلم اعتماد السلطنه است و پیدا ست که از پیشگامان در این زمینه بوده است:
سـالنامه در تـاریخ سـلاطین ساسـانیان تألیفـات جنـاب مـستطاب اجـل اعتمادالسلطنه با اسامی تمام دوائر دولتی از لشکری و کشوری، جلد اوّل یـک تومان و دو قران، جلد ثانی یک تومان و دو قران
تاریخ اشکانیان در سه مجلد، یک تومان و هشت هزار دینار

فرهنگنامه ها
کتابهای فرهنگ و دایره المعارف متعدد بوده و با وجود گرانی خریدار داشته است:

  • نامه دانشوران جلد دویم، سه تومان و نیم
  • شرح قاموس، پنج تومان
  • اعلام الناس (عربی)، شش قران (که ارزان ترین کتاب از نوع خود است)
  • فرهنگ انجمن آرای ناصری، چهار تومان و دو قران
  • تذکره مجمع الفصحا، شش تومان و نیم
  • ریاض العارفین از تألیفات مرحوم امیرالشعراء (رضا قلی خان هدایت)، یک تومان و نیم

تنها کتاب کتابشناسی اما کشف الظنون است.

قیمت کتابها
قیمت ها کتاب ها هم معمولا قابل تحمل است و از چند قران / چند هزار دینار تا 15 تومان (معمولا دوره کتاب) در نوسان است. کتابهای سنگین کتابهایی هستند که به تومان عرضه شده است. گرانترین کتابها در این اعلان مربوط به کتابهای مصری است و کتابهای بمبئی معمولا ارزان. فهرست کتابهای گران به ترتیب از بالاترین قیمت چنین است (هر تومان 10 قران است و یا 10 هزار دینار):

کتاب طرازالمذهّب ناصری از تألیفات جناب جلالتماب اجل آقای سپهر در احوالات حضرت زینب خاتون که تازه تالیف و طبع گشته است در نهایت ممتازی [بدون قیمت] که حدس می شود زد کتاب ارزانی نبوده است!

چاپ مصر: تاریخ ابن اثیر (عربی) 12 جلد، پانزده تومان

چاپ مصر: تفسیر کشاف چاپ اول با شواهد (عربی)، هفت تومان و نیم

چاپ تهران: تذکره مجمع الفصحا، شش تومان و نیم

چاپ اسلامبول: معرفت امم و معرفت حیوان؛ مصور (ترکی)، پنج تومان و نیم

چاپ تهران: دیوان خاقانی چاپ اعلا، پنج تومان و نیم - با این قیمت باید گفت خاقانی گران ترین شاعر کلاسیک ایران بوده است!

چاپ اسلامبول: کشف الظنون فی اسامی کتب والفنون «بسیار نایاب بود چند جلدی حقیر آورده»، پنج تومان

چاپ تهران: شرح قاموس، پنج تومان

چاپ بمبئی: تاریخ سر جان ملکم با عکس سلاطین قدیم و عکس بناهای قدیم ایران، پنج تومان

چاپ تهران: فرهنگ انجمن آرای ناصری، چهار تومان و دو قران

چاپ بمبئی: ایضاً تاریخ سرجان ملکم بدون تصویر، چهار تومان

چاپ مصر: تذکرۀالحفاظ در تاریخ و احوالات از صدر اسلام در چهار مجلد، چهار تومان

چاپ تهران: کتب طبّی و تشریح و جراحی و کحّالی از تالیفات جنـاب حـاجی میـرزا علی دکتر رئیس الاطبا که از فرانسه به فارسی ترجمه شده با نقشه های صحیح.

چاپ تهران:  جواهرالتشریح در دو مجلد، چهار تومان و نیم

چاپ تهران: طبّ پاطلوژی دوره، سه تومان و نیم

چاپ بمبئی: من لایحضره الفقیه(عربی)، سه تومان

چاپ تهران: کفایـۀالموحدین در سه مجلد، سه تومان و نیم

چاپ مصر: تذکره داوود انطاکی در طب (عربی) جلدین، سه تومان و نیم

چاپ مصر: متصرف (عربی)، دو تومان

چاپ مصر: سیره ابن هشام، دو تومان و دو قران

چاپ اسلامبول: ینابیع الموده در فضایل ائمه هدا، دو تومان و دو قران

چاپ تهران: مجلدات ناسخ التواریخ همه بالای دو و سه تومان است مگر کتاب احوال حضرت زینب (یک تومان و هفت قران) و کتاب احوال حضرت فاطمه که ارزان ترین این مجلدات است: هشت قران

مجلدات ناسخ التواریخ:
احوالات خلفاء، چهار تومان
احوالات حضرت سیّد سجّاد، سه تومان و 2500 دینار
احوالات بعثت، سه تومان و دو قران
احوالات حضرت امیر، سه تومان و دو قران
احوالات قاجاریه، سه تومان
احوالات حضرت سیدالشهدا، دو تومان و نیم
احوالات حضرت عیسی(ع)، دو تومان و 2500 دینار
جلد هبوط آدم صفی(ع)، دو تومان و هفت قران
احوالات حضرت امام حسن، دو تومان و دو قران

چاپ تهران: نامه دانشوران جلد دویم، سه تومان و نیم

چاپ تهران: بستان السیاحه تالیف حاجی ملا زین العابدین شیروانی، سه تومان و نیم

چاپ بمبئی: تاریخ روضـۀالاحباب (فارسی)، دو تومان و نیم

چاپ بمبئی: کلیات سعدی بسیار اعلاء، دو تومان

تالیفات مرحوم اعتمادالسلطنه هم از کتابهای گران دوره است و پیدا ست نویسنده ای بوده که بیشتر کتابهایش گران قیمت گذاری می شده است:
مرآت البلدان ناصری در چهار مجلد، چهار تومان
تاریخ منتظم ناصری در سه مجلد، دو تومان
تاریخ مطلع الشمس در سه مجلد، دو تومان و نیم
خیراتٌ حسان در سه مجلد، دو تومان
تاریخ اشکانیان در سه مجلد، یک تومان و هشت هزار دینار

از این فهرست پیدا ست که کتابهای گران عمدتا در این موضوعات بوده اند: تاریخ و تفسیر و تذکره و کتب طبی و علمی و فرهنگنامه ها و دانشنامه ها.

بر اساس جمع قیمت کتابها باید گفت که اگر کتابخانه ای می خواست از هر نسخه کتاب و نقشه و فرهنگ این کتابفروش یک دوره برای خود تهیه کند باید مبلغ 181 تومان و 445 قران (برابر با 44.5 تومان) و 102 هزار دینار (برابر با 10.2 تومان) می پرداخت. یعنی سرجمع ارزش کل مال التجاره بدون تکرار بنگاه 235.7 تومان بوده است. اگر به طور متوسط از هر کتاب 5 نسخه عرضه شده باشد مبلغ فروش کل به حدود 1178تومان و نیم می رسد. ولی اصولا کتابهای ارزانتر متعدد فروخته می شده و اگر فرض کنیم کتابهای زیر 10 قران 100 نسخه عرضه می شده حجم فروش آنها (4450 تومان) از کل فروش کتابهای گرانقیمت (با فرض 10 دوره از هر یک برابر با 1810 تومان) بیشتر می بوده است. به عبارت دیگر، کتابهای ارزان نقش اقتصادی بیشتری داشته (و هنوز هم دارد)!

کتابهای زنان
کتابها همه به قلم مردان است و کتابی که نویسنده اش زن باشد نمی بینیم. بعلاوه خریداران هم اصولا مردان اند و برای همین اعلان فروش کتب اشاره می کند به اینکه: «اعلان با کمال اعتذار خدمت آقایان معظـم عرضـه مـیدارد هـرکس هـر کتابی بخواهد وجهش را باید نقداً ادا نموده بعد ببرند.»

اما اینکه خوانندگان این کتابها صرفا مردان بوده باشند بعید است. برخی از این کتابها برای خانواده است یا به اصول مذهب بر می گردد و طبعا زنها و دخترها هم خوانندگان آن بوده اند. این عنوان ها هم شاید مورد علاقه زنان بوده است:

  • احوالات حضرت فاطمه و زینب از ناسح التواریخ
  • گلستان سعدی و کلیله و دمنه و لیلی و مجنون و خسرو و شیرین و دیگر کتابهای ادبی و آموزشی
  • سفرنامه های ناصرالدین شاه
  • کشکول شیخ بهایی
  •  حکایت خانم انگلیسی در وقایع آشوب هند، هفت قران

در میان کتابها یک دوره کتاب نیز به فرهنگ زنان مشهور اختصاص دارد:
تذکرۀالخواتین از احوال نساء از اول اسلام الی یومنا (فارسی)، پنج قران

نویسندگان سرشناس دوره
فایده دیگری که از اعلان فروش کتب حاصل می شود اطلاع از نویسندگان سرشناس دوره است. برترین این نویسندگان از این قرار اند:

  • ناصرالدینشاه
  • جناب جلالتماب اجل آقای سپهر
  • جنـاب حـاجی میـرزا علی دکتر رئیس الاطبا
  • حاجی ملا زین العابدین شیروانی
  • مرحوم اعتمادالسلطنه
  • سر جان ملکم

آشکار است که رجال سرشناس یا شاه و وزیر و درباری اند یا طبیب و ملا و مورخ و خارجی!

شیوه سفارش خارجی
و نهایتا در باره شیوه تهیه و سفارش کتابها نیز از این اعلان می توان دانست که:
کتاب ها را تجارتخانه ها تهیه می کرده اند و اعلان دهنده لازم می بیند که متذکر شود اگر هر متاع دیگری هم آقایان خواستار باشند با اخذ حق السعی برای آنها تهیه خواهد شد.

اداره تهیه کتاب مرکز تهیه روزنامه های چاپ خارج از ایران هم بوده است. برای همین نشانی دفاتر آن در خارج از ایران نشانی دفتر همان روزنامه ها ست: «محـض سهولت رجوع کنندگان محترم اعـلان مـیشـود هرگـاه در خـارج از طهـران هرکس رجوع و خواهش روزنامه و کتابی داشته باشد یـا مـستقیماً مکاتبـه بـا مرکز نماید یا به توسط شرکاء و وکلای محترم که اسامی ایشان مرقوم میشود رجوع نمایند. (در خاک مصر و ممالک عثمانی در اسلامبول ادارۀ شریفه اختر) (در هندوستان کلکته اداره شریفه حبل المتین) (در بمبئی محله جیـلرود نمـره 94 حاجی آقای کتابفروش شیرازی) (در تمام خطه آذربایجـان مقـرب الخاقـان آقا میرزا جعفر وکسیل روزنامه ها) (عراق و قم و اصفهان جناب حـاجی میـرزا علی تاجر اصفهانی الشهیر به نقشینه) (در سایر ممالـک محروسـه بـه رؤسـاء پستخانه مبارکه).»

به علاوه، غیر از این فهرست / اعلان، فهرستهای خاص دیگر هم در همین تجارتخانه وجود داشته است چرا که می گوید: «از کتابخانه های اسلامبول هرکس اطـلاع بخواهـد فهرسـت علاحـده موجـود است.» از این فهرستهای فروش کتاب باز هم ممکن است هنوز در دست کسی باشد.

نکته آخر هم این که فروش کتاب نقدی بوده و برگرداندن کتاب هم قبول نمی شده است: « و بعد از یـک روز هـم اگر پس بیاورند قبول نخواهد شد و نسیه هم فروخته نمیشود.»

--------------------
این مطلب نخست در راهک منتشر شده است

 
پيوند  
دنبالک 0
نقد و نظر 0
چاپ کن
بفرست