:: ادونيس نماينده جهانی ناشناخته برای ما
:: آن که عمل کرد و آن که خيال بافت
:: ماه و اسب
:: نوشی و نگرانی هايش
:: Love is the answer
:: روش گنجی به نتيجه رسيد
:: آن که گفت نه آن که گفت آری
:: وداع با دکتر سروش
:: آموختن از مارکس
:: دفاع از آزادی بيان: مجرد يا انضمامی؟
:: تاريخنگاری، روش شناسی بومی و فرهنگ مصرفی
:: برگ آخر کتابچه
:: يهوديانی که مثل شارون فکر نمی کنند
:: ايرانيان دات کام
:: مرکز نشر دانشگاهی، رصدخانه مراغه ما
:: خشت و آينه وبلاگ
:: چنين گفت داريوش آشوری
:: حلقه فرخنده
:: مهر لعنت
:: شهر هشتم
:: زمستانی بود آن سال...
:: با همه شکستگی ارزد به صد درست
:: حلقه ملکوت
:: مايل هروی
:: دو رند خراسانی
 
 
گفتگویی ویدئویی با آموزشکده توانا در باره زندگی و کنشگری  |:|   شهرآشوبی رسانه ای راه مبارزه با جمهوری اسلامی نیست  |:|   بخارا؛ رسانه نجبای ایرانی  |:|   توئیت هایی که می تواند شما را از کار بیندازد  |:|   واژه نامه کوچک مهاجرت، تبعید و آوارگی  |:|   فروغ در بریندیزی؛ برای ساخت فیلم کوتاه  |:|   قفل ارسطو، کلید حافظ، و ایمان آشوری  |:|   جامعه کلنگی یا ضعف تئوری تاریخی؟  |:|   رسانه، مرکز و پیرامون، وحدت و کثرت  |:|   تاریخ شفاهی رسانه: گفتگو با مهدی جامی  |:|   [بايگانیِ لينکدونی]
 
 
 
 

حلقه ملکوت
دفتر زمانه
سايت فيلم چرخ و فلک
خدا و انسان در گودر، لندن: اچ اند اس مدیا، 2011
ادب پهلوانی، تاریخ ادب دیرینه ایرانی از زرتشت تا اشکانیان، تهران: ققنوس، 1388
منطق الطیر رسانه های خرد
انشاالله طبقه متوسط را به خاک خواهیم سپرد
چرا استیو جابز ایرانی نبود؟
به سوی ضد-انقلاب آینده
در باره شریعت و عقلانیت
وبلاگ ایرانی: 60 هزار سردبیر
هند در هویت ایرانی
شبهای موسیقی در ریگستان سمرقند - ویدئو و عکس
از شهر خدا تا شهر دنیا
شراب نیشابور
سکس، جنسیت و عشق در ایران
زندگی خصوصی و عرصه عمومی، سوی ناگفته زندگی ایرانی
ورقی چند از تاریخ گل و گلفروشی در ایران
سیمین و شعر طلایی اش
کارت پستالهایی از تاجیکستان
سمرقند
فرهنگ تاجيک
چهره های فرهنگ تاجيک
تاجيکان از چشم دوربين
بهشت تقسيم شده
مثل نان سمرقندی
از سمرقند تا دوشنبه
هويت تاجيکی
لينکستان تاريخ ايران
Wong Kar Wai
HAWCA
Alan Sokal
Davlatmand and Whirling Tajik Dancers
The Prokudin-Gorskii Photographic Records
آرزو بر باد - پی‌دی‌اف
 




 
October 26, 2008  
خاک خوب  
 

سالهای اوایل دهه 60 ضمن تحصیل، در سازمانی کار می کردم که طاهره خانم صفارزاده هم در آنجا کار و پژوهش می کرد. چون هر دو به شعر علاقه داشتیم چندین بار بحث از شعر پیش امده بود. من صفارزاده را برای دانش گسترده در زبان انگلیسی و روحیه معلمانه اش می ستودم. شخصیت اش در آن سالها ارام و دوست داشتنی بود ولی البته هیچوقت رابطه ما رابطه دوستی و صمیمیت نشد. نوعی فاصله را حفظ می کرد و چندان باز و راحت نبود گرچه در بحث جدی و اتشی مزاج هم بود. نقدش از یکی دو شعر من باعث شد که نگاه ام به شعر تا حدی متاثر از شلاقی بودن نقد او شود. به خاطر او بود که شعر بلندی را به فقط مقدمه ان فروکاستم چون معتقد بود که همین مقدمه شعر است و باقی به آن درجه نمی رسد:

عشق گناهی است
اعتماد گناهی است
و مردمان چه پرهیزکاران اند
تو چه می جویی
ای دست پرگناه؟

می گفت باید کارهای شعری را منتشر کرد تا نقد شود و صیقل بخورد. اما من تا سالها بعد هم حرف او را گوش نکردم چون اصولا برای جماعت شعر نمی گفتم و آنکه برای او شعر می گفتم هم مجال آه نمی داد چه رسد به نشر عاشقانه های من.

اما صفارزاده سخت کوشید تا مرا از شعر عاشقانه گفتن منصرف کند. یا نمی دانم من اینطور می فهمیدم که شعر برایش فقط شعر سیاسی و اجتماعی بود. او خطی را ادامه می داد که می تواند دنباله نگاه پروین اعتصامی باشد. خویشتندار و اجتماعی البته با چاشنی نگاهی مدرن. به این معنا او شاعری مدرن نبود. یا شعر مدرن اش به ایدئولوژی آمیخته بود. به هر حال او از شاعران انقلاب بود و دوره هم دوره ضدعشق. من همیشه استدلال ام این بود که انچه شما می خواهید بهترش در شعر فروغ هست که هم عاشقانه است هم اجتماعی در شعر حافظ هم هست. من شعر سیاسی صرف را شعر نمی دانستم و هنوز هم نمی دانم. ولی خب این به گوش او سنگین بود و چندان آماده شنیدن اش نبود و دفاع اش جانانه بود. من در یکی از شعرهایم در اشاره به اصراری که او داشت بر تردیدهای خود غلبه کرده ام و در نهایت رای به عاشقانه گفتن داده ام. هنوز می توانم سطرهای پایانی را به یاد بیاورم که:

هیچ ادعایی نداری
انسان برهنه بدوی!
و به سیبی در کناره ساحل خوشنودی
آفتاب از آن تست.

گنجشکان دانا و شادمان به تو آموختند:
میان پرنده ای که سرودخوان
سینه به سینه باد می گذرد
با آن که او را نقاشی می کند
پرواز
فاصله ای جاودانی است

  صفارزاده بجز این بحثها برای من با دو چیز دیگر تداعی می شود. یکی تکه ای از شعرش که همیشه با خود بازخوانده ام و حق یافته ام و دیگری کوشش بلیغ او برای ترجمه قرآن به انگلیسی. شعر او زیبا و روان بود و گاهی فخیم اما من تنها صمیمیت گاه به گاه شعر او را دوست می داشتم. از میان شعرهایی که به گمانم در آمریکا سروده این تکه را که از حس یک ایرانی دور از وطن سخن می گوید خوش می داشتم و به دلم نشسته بود:

دلمان تنگ شده است
برای خاکی که خوب می شناسیم

و بعد شرح می داد که این همان وطن فقرزده و دودخورده و چه و چه است اما باز هم دلمان برایش تنگ می شود. این حس برای من بسیار ارجمند بود. حتی زمانی که ایران بودم. حالا که فکر می کنم می بینم شاید رمز علاقه من به دوداسکادن هم همین بود. زندگی سختی که عمیقا دوست اش داری. حسی هست در آن که آمیزه سربلندی و آگاهی به فقر و عقبماندگی را توامان دارد. و من بسیار خوب می توانستم این حس را بفهمم.

صفارزاده از آن گروه معدود روشنفکران بود که مقبولیتی میان اهل حکومت داشت گرچه چندان خودی هم نبود. در عوض مثل یهودای خائن از جمع روشنفکران غیرمذهبی و چپ رانده شده بود یا بهتر است بگویم بایکوت شده بود. او صلاحیت های بسیاری داشت و یک سر و گردن از بسیاری از آنها که او را می راندند بالاتر می ایستاد اما آنها جمع بودند و او فردی تنها بود. روش زاهدانه در زندگی و پرهیزی که حتی از بزرگداشت و تجلیل داشت او را تنهاتر هم می کرد. 

تلاش صفارزاده برای ترجمه قرآن بارزترین نشانه از هنر و اخلاق او بود. و مبارزه ای که باید می کرد تا خود را به عنوان مسلمانی متفاوت در روزگار کنفورمیسم تثبیت کند. او نهایتا به آن طرحی که می خواست نهایت وجودش و چکیده دانش و استعدادش باشد رسیده بود. زندگی زاهدانه ای داشت و همه سالهای آخر عمر را به این کار بزرگ همت گماشته بود. اینکه یک ایرانی مسلمان همت خود را صرف این کار کرده است و با مقابله ترجمه های مختلف و نقد عالمانه آنها متنی نزدیکتر به درک اسلامی خود فراهم آورده است برای من ارج بسیار دارد. از اینکه  او غرق در این کار شده بود هم لذت می برم و این او را در چشم من عزیز می کند. در جامعه ای که داشتن هدفهای بلندمدت معمول نیست و همه به دنبال طی مراحل به صورت دفعی و یکشبه اند و بتدریج هدف داشتن در زندگی به معنای دهه 40 و 50 اش زوال یافته است ارزش صفارزاده به این بود که زندگی اش هدفی داشت. مثل بزرگان دیگری چون شریعتی از نسلی بود که زندگی شان بر محور هدفهای معینی شکل می گرفت و تمام حیات شان را وقف آن می کردند. برای من او همیشه زنده است. گاه در راهرو هم را می بینیم و گاه در اتاق او یا من نشسته ایم و بحث می کنیم. او زنی میانسال است و پرکار و سرشناس و من جوانی بیست و چند ساله که نشستن با بزرگان برایش فرصتی برای ارزیابی خود است. برای من حرفهای او در آن زمان دانشجویی بسیار مغتنم بود و از او می اموختم و با داده های او درگیر می شدم و تمرین می کردم که چگونه آنچه را او می آموخت نقد کنم و یکجا نپذیرم و راه خود را پیدا کنم و توان گفتگو با او را در خود بپرورم. زمان ما را از هم جدا کرد اما همیشه کارهاش را تعقیب کردم و برایش احترام قائل بودم و هرگز کسی که او را بدگفته باشد جدی نگرفتم. جهان ما بسیار متفاوت بود اما من می فهمیدم که او در جهان خود زنی معتبر است که مستقل و اندیشمندانه زندگی می کند صاحب رای و صراحت لهجه است و مردان بسیاری را به مقابله بر می انگیزد. شاید اگر صفارزاده ده سال دیرتر کارهایش را شروع می کرد یا جنبش زنان ده سال زودتر این می شد که هست او قدر در خور می دید. نوع درک او از زندگی در آشوب ارزشهای پس از انقلاب تا حد زیادی منحصر به خود او باقی ماند. این از قدر او که زندگی را چنانکه می خواست زندگی کرد نمی کاهد اما قدرشناسی او را از سوی جامعه ناممکن یا دشوار می کند.

پس نوشت:
از تمام دوستانی که برای درگذشت سرتیپ خادمی بزرگ خانواده ما با کامنت و ایمیل تسلیت فرستادند و همدردی کردند به جان سپاسگزارم و محبت ها و الطاف و دوستی آنها را قدر می گزارم و فراموش نمی کنم.    


Send to    Friend's Email:
Your Email : 
 
آدرس دنبالک اين نوشته
http://www.malakut.org/cgi-bin/mt33/donbalak.cgi/4413
نقد و نظر

با سلام
مطلب شما را در رابطه با طاهره صفارزاده خواندم بسیار خوشم آمد. آخر من هم همانند خیلی از هم نسل های شما در سالهای قبل از انقلاب به شعر صفارزاده عادت کرده بودیم و با آن صفا می کردیم. اما وقتی که به دوران جدائی رسیدیم و همه چیز را سیاه و سفید کردیم مجبور شدیم که با آن معیار خیلی ها را که همانند ما فکر نمی کردند حذف کنیم اگر چه از ته قلب برای کارهای ادبی و و شخصیت اخلاقی آنان ارزش قائل بودیم. اگرچه در این چند روز در وبلاگ ها و سایت ها پرسه زدم متاسفانه مطلبی در رابطه با این شاعر و مترجم بزرگ ندیدم. به گمانم هنوز خیلی ها فکر می کنند اگر کسی مذهبی بود و به مذهب خود عشق می ورزد طرفدار خشونت و شکنجه در ایران است. درود برشما به خاطر این مطلب زیبا در این بازار آشفته ای که هرکس اگر کم می اورد به انسانهای فرهیخته می تازد
محمدرضا اسکندری
لاهه هلند

Posted by: محمدرضا اسکندری at October 28, 2008 10:22 AM



آقای جامی،
اين که مذهبی بودن نزديکی با اين حکومت نيست، حق با شماست، و من هم نگفتم که مذهبی بودن پشتوانه‌ی حکومتی می‌آورد. خانم صفارزاده در همان سالهايي که نوشته‌ايد در انقلاب فرهنگی که اخراج استادان بيشماری و حتی مذهبی را موجب شد، فعالانه شرکت داشت. بگذريم که آن انقلاب تنها به اخراج‌های دانشجويان و استادان محدود نمی‌شود. وقتی که شريک دزديم نمی‌توان توقع رفاقت قافله را هم داشت، منطورم اين بود.
------------------------------
من از دخالت او در اخراج استادان خبری ندارم و بعید می دانم غیر از موقعیت پژوهشی نقش اداری و اجرایی داشته بوده باشد تا به اخراجی حکم دهد. - سیب

Posted by: سیروس به‌ آیین آژنده at October 27, 2008 1:31 AM



آقای جامی عزيز
نکته‌ای در نوشته‌تان نظرم را جلب کرد و سخنی از اقبال لاهوری را به يادم آورد. نوشته‌ايد: "ارزش صفارزاده به این بود که زندگی‌اش هدفی داشت. مثل بزرگان دیگری چون شریعتی از نسلی بود که زندگی‌شان بر محور هدفهای معینی شکل مى‏گرفت و تمام حیات شان را وقف آن می‌کردند".
حال به‏اين اشاره اقبال لاهوری توجه كنند كه در سال ۱۹۱۰ ميلادى در "يادداشت‏هاى پراكنده" خود نوشته است: "اگر مى‏خواهى كه در غوغا و هياهوى اين جهان صدايت شنيده شود، بگذار كه تنها يك انديشه بر جان و روح تو مستولى گردد. تنها آنانكه انديشه‏اى يگانه دارند، انقلاب‏هاى سياسى و اجتماعى را پديد مى‏آورند، امپراتورى‏ها را برپا مى‏سازند و به‏جهان نظم و قانون مى‏دهند".
درستی يا نادرستی اين انديشه اقبال و پيامدهای آن و تفسير آن بماند برای فرصتی ديگر و در مکانی ديگر.
پايدار باشيد و سربلند.
خسرو ناقد

Posted by: خسرو ناقد at October 26, 2008 9:58 PM



آفای جامی،
حرف من بر سر شعر صفارزاده یا سواد او نیست، فقط می‌خواهم یادآوری کنم که تمام امکانات دولتی و حکومتی پشت او بودند، آن هم در سیاه‌ترین سالهایی که می‌دانيد و با اینحال نوشته‌اید:« آنها جمع بودند و او فردی تنها بود.» او تنها نبود با جمع و جماعتی بود که مسبب پریشانی اجتماعی بودند و هستند.
--------------------------
من از معاینه و چشمدید خود گفتم و بر سر حرف خود ایستاده ام. امروز دیدم یکی از دوستان قدیم و صمیم ایشان هم همین را گفته است. او اصالت داشت و مجیزگوی قدرت نبود. برای همین تنها بود. مذهبی بودن دلیل خوبی برای برخورداری از حمایت حکومت نیست. - سیب

Posted by: سیروس به‌ آیین آژنده at October 26, 2008 7:20 PM



سلام دوست عزیز
چند وقتیست که مطالب با ارزشتون رو میخونم
فکر کنم که خیلی جالب بشه اگه این مطالب رو با صدای خودتون بشنویم.
سر فرصت این جا رو بررسی کنید. شاید خوشتون بیاد
www.radioweblogestan.wordpress.com
شاد و موفق باشید
--------------------
چشم فکر می کنم بهش. بعد هم برای عملی شدن اش باید یک میکروفن خوب پیدا کنم. کارتان خوب است. امیدوارم گسترش پیدا کند. - سیب

Posted by: سروش at October 26, 2008 3:10 PM


نظر دهيد









اطلاعات به خاطر سپرده شود؟









 
پيوند  
دنبالک 0
نقد و نظر 5
چاپ کن
بفرست