:: چهره ايرانی مسيح
:: سروش بر منبر خطابه
:: آلترناتيوهای دينی و دیالکتیک نفی و رقابت
:: مهدويت، دموکراسی و سالاد دکتر سروش
:: بازگشت به آغاز
:: در معنای لطافت و ادراک امر بلاکيف
:: نقد تک معناگرا نفی تحول است
:: آسيب شناسی آسيب شناسیهای عاشورا
:: عاشورا و فرهنگ ايرانی
:: هراس از عقل
:: حکم شرع حکم کيميا
:: خداوند و رنج ما
:: بی نام و نشان مردن
:: جادوی تخيل: کودک و عروسک
:: تاريخنگاری، روش شناسی بومی و فرهنگ مصرفی
:: ضدمقدس، تلويزيون و ترور
:: جمهوری عيسوی آمريکا
:: ليله القدر ما
:: معمای خشونت و اسلام در چشم برنده نوبل ادبی
:: حکمت سياسی سيستانی
:: جمکران اروپا
:: راهی به فروتنی
::  تذکره لمن يخشی
:: در معنای کفر
:: معجزه
 
 
گفتگویی ویدئویی با آموزشکده توانا در باره زندگی و کنشگری  |:|   شهرآشوبی رسانه ای راه مبارزه با جمهوری اسلامی نیست  |:|   بخارا؛ رسانه نجبای ایرانی  |:|   توئیت هایی که می تواند شما را از کار بیندازد  |:|   واژه نامه کوچک مهاجرت، تبعید و آوارگی  |:|   فروغ در بریندیزی؛ برای ساخت فیلم کوتاه  |:|   قفل ارسطو، کلید حافظ، و ایمان آشوری  |:|   جامعه کلنگی یا ضعف تئوری تاریخی؟  |:|   رسانه، مرکز و پیرامون، وحدت و کثرت  |:|   تاریخ شفاهی رسانه: گفتگو با مهدی جامی  |:|   [بايگانیِ لينکدونی]
 
 
 
 

حلقه ملکوت
دفتر زمانه
سايت فيلم چرخ و فلک
خدا و انسان در گودر، لندن: اچ اند اس مدیا، 2011
ادب پهلوانی، تاریخ ادب دیرینه ایرانی از زرتشت تا اشکانیان، تهران: ققنوس، 1388
منطق الطیر رسانه های خرد
انشاالله طبقه متوسط را به خاک خواهیم سپرد
چرا استیو جابز ایرانی نبود؟
به سوی ضد-انقلاب آینده
در باره شریعت و عقلانیت
وبلاگ ایرانی: 60 هزار سردبیر
هند در هویت ایرانی
شبهای موسیقی در ریگستان سمرقند - ویدئو و عکس
از شهر خدا تا شهر دنیا
شراب نیشابور
سکس، جنسیت و عشق در ایران
زندگی خصوصی و عرصه عمومی، سوی ناگفته زندگی ایرانی
ورقی چند از تاریخ گل و گلفروشی در ایران
سیمین و شعر طلایی اش
کارت پستالهایی از تاجیکستان
سمرقند
فرهنگ تاجيک
چهره های فرهنگ تاجيک
تاجيکان از چشم دوربين
بهشت تقسيم شده
مثل نان سمرقندی
از سمرقند تا دوشنبه
هويت تاجيکی
لينکستان تاريخ ايران
Wong Kar Wai
HAWCA
Alan Sokal
Davlatmand and Whirling Tajik Dancers
The Prokudin-Gorskii Photographic Records
آرزو بر باد - پی‌دی‌اف
 




 
February 1, 2006  
خرافه چيست و از کجا می آيد؟  
 

80 درصد آنچه به نام دين در جامعه ما مطرح است ربطی به دين ندارد
-احمد قابل


 اين شيخنا احمد قابل از آن آدمهای نازنين و شجاعی است که دانا به دين و آگاه به زمانه است و روی پای خودش می ايستد. حيف که وبلاگ اش به اندازه افکارش به-روز نيست و از نظر زيباشناختی و کاربری ضعيف است (نثرنويسی اش هم راستش تعريفی ندارد ولی خب به تازگی حرفهاش در!). پيداست که سخت تلاش دارد سخن خود را به دايره وسيع تری از پرسشگران دين برساند اما در ميان اينهمه صداهای متنازع -که عمدتا در همان 80 درصد بالا جای می گيرند!- صدايش چندان که شايسته است شنيده نمی شود. امشب از آخرين نتايج افکار او که در وبلاگ اش آمده چاپ گرفته بودم و می خواندم که ديدم اصلا نمی شود از کنار حرفهايش بسادگی گذشت و شما را خبر نکرد يا فقط به لينکی بسنده کرد. پس بنا به سنت سيبستانی فشرده ای از آن را می آورم که عمدتا به نکات تازه و گاه درخشان حرفهای او محدود است. اگر بخواهيد از تمام زوايای بحث او سر در آوريد طبعا بايد به شريعت عقلانی اش مراجعه کنيد (شيوه خط و نشانه گذاری هم گرچه دستکاری شده اما مهاجرانی وار است و کاريش نمی شود کرد): 

بحث خرافه، بحث دامنه داري است. چه در ميان روشنفكران و چه در ميان روحانيان. تعريف شما از خرافه چيست؟ چه چيزي را مي توانيم خرافه بناميم؟
احمد قابل: به گمان من، مفهوم خرافه را به معني « اعتقاد جزمي افراد به تأثير امور ماورائي در امور دنياوي بدون مدرك عقلي يا نقل معتبر و علمي ، يا اعتقاد به وجود پديده هايي كه عقل و يا نقل معتبر علمي آن را تأييد نمي كنند » مي توان گرفت. 

در متون ديني كه عمدتا از عالم ماوراء براي ما خبر مي آورد گزارش هايي درباره ي پيامبران، توانايي بعضي انسان ها يا اقدامات خاص خداوندي كه ما آن را ماورائي يا ماذون از ماوراء مي دانيم آمده نظير قدرت مسيح بر زنده كردن مردگان كه حالا جزئيات آن بر من روشن نيست. به طور طبيعي وقتي انسان چنين مواردي را بپذيرد خود به خود امكان تعميم اين باور فراهم مي ايد ولي معجزات امور استثنائي بوده اند اگر تبديل به قاعده شوند آن را خرافه مي گويند.

ما كه مدافع شريعت و اعتقاد به عوامل و پديده هاي ماورائي هستيم ، مي گوييم آن مواردي كه خارج از چارچوب عادي زندگي رخ داده « استثناء » است و قابل تعميم نيست. در علم هم چنين است كه اگر كسي با ناديده گرفتن بخشي از روند علمي و تجربي منجر به شكل گيري يك پديده ، مدّعي دستيابي به آن پديده بشود ، مدعاي او غير علمي ارزيابي ميشود. اين «غير طبيعي كردن امور طبيعي » و تبديل آن به يك روند، خرافي گري است خواه در علم باشد يا دين يا هر چيز ديگر.
 
خرافه اين است كه آدمي تلاش لازم علمي و منطقي را انجام ندهد و منتظر نتيجه هم باشد كه در اين صورت ، رويكردي خرافي داشته است.

به هر حال ما عناصري در دين داريم مثل اعتقاد به ماوراء و امور غيبي . آيا اين باورها زمينه ساز خرافه نيستند ؟
البته عناصر ديگري هم در دين داريم مثل « لزوم توجه به حقايق هستي » و « لزوم شناخت سنن الهي » كه همان «سنن طبيعي » اند . اگر آن اعتقادات، صرفنظر از اين اعتقادات ( لزوم توجه و عدم غفلت ) در نظر گرفته شود ( يعني  بخشي پذيرفته و بخشي انكار شود ) البته مي توان گفت كه ؛ « اعتقادات ديني ، زمينه ساز خرافه اند» ولي اگر «مجموعه ي عقائد ديني» پذيرفته شود ، نمي توان چنين ارزيابي كرد.

ضمنا ، دو موضوع را به نظر من بايد از هم تفكيك كنيم . يكي آن چه به عنوان دين در زمان رسول خدا (ص) رايج بوده است ( كه پيامبر خدا و ائمه ي هدي ، آن را تبيين كرده و دينداران به آن گرايش داشته اند ) و يكي هم رقم خوردن گرايشات دين داران ( پس از عصر حضور ) در نظر و عمل. با توجه به اين نكته ، مي توان « متن اوليه » را از « متن ثانويه » تفكيك كرد . نهايتا ، روايات قطعي پيامبر و ائمه ( در ديدگاه شيعه ) را در كنار قرآن ، به عنوان متن اوليه قرار داده و برداشت متكلمان و فقيهان را متن ثانوي مي ناميم.

من صريح مي گويم كه متن اوليه ( با توجه به نكات پيش گفته ) به هيچ عنوان با خرافه سازگار نيست . يكي ازپرسش هاي مهم مربوط به بحث ما اين است كه ؛ « چرا پيامبر خدا (ص) معجزه اي به جز قرآن نياورد؟ عباراتي چون  «افلايتدبرون» ، « افلا يعقلون» ، « هل يستوي الذين يعلمون والذين و لا يعلمون» و « فَبَشِّر عباد ، الذين يستمعون القول » ظاهرا نشان مي دهد كه پيام خداوندي در زمان رسالت نبي خاتم ، اين است كه « الان دوره ي سحر و جادو و ريسمان انداختن نيست ، بلكه دوران مراجعه به علم و آگاهي و تعقل است».

مي دانم كه روايت هاي بسياري در مورد وقوع برخي معجزات توسط پيامبر خدا (ص) و ائمه هدي (ع) داريم، ولي توجه شود كه جز در برخي موارد استثنايي، بسياري از اين روايات ساختگي اند. اثبات اين مساله البته سخت است ولي آمادگي اثباتش را دارم.

براي نمونه عرض مي كنم كه در مسأله مهمتري مثل امامت ، تا سال 250 هجري قمري بحث عدد 12 در مورد ائمه ، بين پيروان ائمه مطرح نبوده است . تفكر رايج شيعه ي قرون اول و دوم هجري تا اواسط قرن سوم ( زمان امامت امام عسكري (ع) ادامه سلسله ي امامت از پدر به پسر تا پايان عمر بشر در دنيا بوده است.


با اين كه اهل سنت رواياتي مبني بر اين كه « بعد از پيامبر 12 خليفه از قريش مي آيند »  داشته اما شيعيان بي اعتنا بوده اند. استدلال شيعه اين بوده كه تا قيامت زمين از حجت خالي نيست و حجت ها پشت سر هم پسر بعد از پدر ( و در صورت ضرورت برادر بعد از برادر ) ادامه دارند.

زمان امام صادق (ع) او را قائم آل محمد مي دانستند و زمان امام كاظم (ع) او را . اما ما كاتوليك تر از پاپ شده ايم . تا وفات امام حسن عسگري (ع) كه سه نفر شهادت داده اند كه او فرزندي داشته كه آنان ديده اند ولي به امر خدا بايد غايب از انظار باشد . البته بسياري از شيعيان ايشان گفته اند : فرزندي نداشته . نهايتا با رؤيت فرزند ايشان ، دوازده امام داريم . از اين زمان توسط افرادي چون ؛ « ابن قبه » و ديگران ، اعتقاد به عدد 12 در تشيع شكل گرفته كه آن امام هم ( چون زمين از حجت خالي نيست ) امام منتظَر مي شود كه غايب است . اين عدم اعتقاد به عدد 12 تا قبل از امام عسگري (ع) خاص يكي دو نفر نبوده بلكه تمام اصحاب ائمه يا اكثريت فوق العاده اي از آنان به آن بي اعتنا بوده اند.

رواياتي نبوده و بعد پيدا شده و آن چنان شتابزده هم پيدا شده كه عدد 13 و 14 هم شكل گرفته. مثلا در كافي آمده كه 12 تن از نسل امام علي يا فاطمه (س) امام خواهند بود ، كه 13 نفر مي شوند . يا 10 نفر از نسل امام حسين كه 13 تن مي شوند . البته بعدها اين كتاب ها را تصحيح كرده اند و 12 را 11 و 10 را 9 كرده اند و قربة الي الله كارها درست شده است.

ب
ه هر حال عرض مي كنم كه سره و ناسره كردن متن روايات ما « دشوار » است اما نبايد به انكار اصل آن ها بيانجامد. به طور مثال اگر بدانيم كه «صندوقي از جواهرات ناياب و تاريخي» در ميان كوهي از زباله هايي كه دور ريخته مي شود ، قرار گرفته و مدفون شده است، اگر كسي بداند و عاقل و مالدوست باشد آن را مي جويد تا بيابد. من متن روايات شيعه و سني را با همه ي روايات جعلي موجود در آن ها ، گشته ام و از سال 64 مشغول اين كار بوده ام و گوهرهاي نابي در اين متون يافته ام.

به نظر شما كدام بخش از سه قلمرو ديني اخلاق، عقايد و فقه با خرافه نسبت افزون تري دارند؟ نسبت اين سه حوزه با خرافه چيست؟
من حوزه هاي حضور دين را سه گانه مي دانم: كلام، اخلاق و احكام. در حوزه ي اخلاق چون صحبت از بايد و نبايد ارزشي است ، مجال خرافي انديشي زيادي وجود ندارد اما آن دو حوزه ي ديگر ( به ويژه  فقه ) بسيار تاثير گذارند . به نظر مي رسد كه در حوزه ي عقايد خرافات خود را تئوريزه مي كنند تا بسط يابند و مجال حضور در زندگي بشر را بيابند.

در محدوده فقه آن عقايد مي توانند قوانين يا توصيه هايي را رقم زنند، به خصوص در مستحبات و مكروهات شرعي، ما شاهد حضور راهكارهاي خرافي هستيم . در واجبات و محرمات چون حساسيت بيشتري نسبت به احراز صحت سند روايات و مفهوم آن ها ( از حيث انطباق با عقل و نقل قرآني) بوده خيلي پالايش شده ولي در مستحبات و مكروهات، اين روند بررسي متوقف مي شود و تحت عنوان « تسامح در ادله سنن ( مستحبات و مكروهات ) » خرافات فوق العاده اي شكل گرفته است.

[در شکل گيری خرافه بايد به عواملی توجه کرد از جمله] جهل و غفلت عالمان از اين كه ؛ « با تسامح در ادله ي سنن» زمينه ي بررسي ادعاهاي افراد در خصوص نسبت دادن برخي مسائل نامربوط به دين يا شريعت فراهم شده و مي شود. به همين دليل ، بسياري از روايات دروغ در اين بخش ، در سايه ي امنيت قرار گرفته اند.

تلاش مخالفان شريعت براي از ميدان خارج كردن شريعت ، يكي ديگر از زمينه هاي توليد باورهاي خرافي است. براي اين منظور ، خوب است يك بار ديگر به « دفتر اول مثنوي، حكايت بلند پادشاهي يهودي كه مسيحيان را مي كشت و وزير زيرك او كه وي را از اين كار منع كرد و اجازه خواست تا با فتنه انگيزي و اختلاف افكني ، مسيحيان را به جان هم اندازد تا خود آنان يكديگر را هلاك كنند و به اين وسيله ، پادشاه نيز از شر آنان خلاصي يابد » مراجعه كنيم تا معلوم شود كه برخي « دشمنان آگاه » از رويكردهاي خرافي براي « بي اعتبار كردن شريعت » چه بهره ها مي برند و به دست « دوستان نادان » چگونه نقشه هاي بنياد برافكن خويش را اعمال مي كنند.

مي توان در يك عنوان كلي ، همه ي اين زمينه ها را جمع كرد و گفت : « اساس رويكرد خرافي بشر ، بخاطر جهل نسبت به " جايگاه حقيقي انسان در مجموعه ي هستي " است».

آدمي ( بدون دليل عقلي و نقلي معتبر ) خود را « جانشين خدا در زمين » يا « محور هستي » دانسته است و « غروري كاذب » سرتاپاي اورا در بر گرفته است. تمامي قدرت مطلقه ي خداوندي نسبت به هستي را براي خود يا افرادي از نوع خويش مصادره مي كند ، چرا كه نمي تواند تصور قدرت مطلقه در غير انسان را داشته باشد . نمي خواهد بپذيرد كه خلقت ديگر موجودات از خلقت آدمي مهم تر بوده است ( لخلق السموات و الارض اكبر من خلق الناس و لكن اكثر الناس لايعلمون. غافر /57 ) . نمي خواهد رياست عالم را به موجودي ديگر واگذار كند و به همين جهت ، اگر خود را واجد قدرت نمي داند ولي برخي از همنوعان خود را واجد قدرت هاي غير طبيعي معرفي مي كند. مدعي مي شود كه او يا همنوع وي ، همه چيز را مي داند و توان تغيير همه چيز را دارد . از اينجا است كه خود خواهي افراطي يا نوع خواهي غير منطقي ، پديدار مي شود و راه خرافات ( و بسياري ضرر هاي ديگر ) براي آدمي هموار مي گردد.

خرافه فقط اختصاص به اديان ابراهيمي ندارد . به طور مثال دوستي به ژاپن رفته بود و  مردم آنجا را – كه پيرو آئين شينتو اند- به شدت خرافي يافته بود و البته علت پيشرفتشان را عدم بكارگيري خرافات در كارهاي مربوط به زندگي مادي و عمل بر اساس اصول علمي ، ارزيابي كرده بود.

روش مسيحيت غربي در تفكيك قلمرو دين و دنيا را نيز مي توان عامل رشد جوامعي دانست كه عليرغم وجود خرافات در باورهاي شرعي آنان ، مانع زندگي روزمره شان بر اساس مباني علمي نشده است. اين كه خانم نخست وزير اسبق فرانسه « ژوسپن » پيش كف بين رفته بود تا از نخست وزيري همسرش براي دوره ي بعدي اطلاع يابد ، نشانگر آن است كه در جوامع مدرن غربي نيز خرافات وجود دارند. شبكه هاي تلويزيوني غربي را هم داريم كه برنامه ي روانشناساني را پخش مي كنند كه كارشان به گريه انداختن مردم است و از تكنولوژي « روضه خوانان و مداحان مذهبي » تنها « آواز خواني» آن را ندارند.

با اين حساب، انسان ، حيوان خرافه ساز است . حالا به لحاظ تاريخي آيا مي توانيم گروهي از علما را خرافه ستيز بدانيم و اگر مي توانيم چه علمايي بوده اند و چه آثاري از ايشان باقي مانده و آيا هنوز هم چنين افرادي داريم؟
د
ر باب تاريخ اسلام و ائمه ، مثل «لؤلؤ و مرجان» محدث نوري يا «حماسه حسيني» آقاي مطهري بوده اند. اما اقدامات چنان كم اند كه مي توان « كان لم يكن » تلقي كرد . بايد شروع كرد و براي شروع بايد افرادي كه اطلاع كافي داشته و بتوانند اظهار نظر مستدل و قانع كننده داشته باشند ، بايد به ميدان آيند . چون اين موضوعات جنبه عاطفي يافته و نزديك شدن به آن خطرناك است.

شريعتي معتقد بود اگر ما در فقه شيعه عنصر علم و زمان را جايگزين عقل و اجماع كنيم مي توانيم به تحول و پويايي برسيم . نظر شما در اين مورد چيست؟
ظاهرا تعريف مشتركي از دين نداريم. آقاي سروش از دين بدون ايدئولوژي سخن مي گويد و آقاي مطهري يا آقاي شريعتي خلاف اين را مي گويند. البته با تعريف خاص آقاي سروش از ايدئولوژي ، نمي توان بحث كرد ، مگر آنكه در مباني تعريف توافقي حاصل گردد . حالا بايد بر سر تعريف علم و عقل هم به اشتراك برسيم . طبق تعريف من بخش عمده اي از عقل همان علم است . حتي در فرهنگ مذهبي داريم كه « العلم امام العقل » به لحاظ وجود خارجي بين دو امر ِ « عقل و نقل » اختلاف است . اما همين نقل ، عقل را تأييد مي كند كه « اول ما خلق الله العقل ... » . عقل ، حجت باطني خداست. بزرگترين آيه قرآن در شاهد گرفتن هنگام معامله است كه كاملا عقلايي است.

ولي در ازدواج هم اختلافي داريم مثل حق طلاق كه به مرد داده مي شود. من پنج روايت صحيحه ديده ام كه در طلاق خلع، زن مي تواند متقاضي « جدايي » باشد ، حتي اگر مرد راضي به آن نباشد و به محض جدي بودن زن بر جدايي و مراجعه به حاكم ، جدايي حاصل مي گردد و نيازي به رضايت مرد نسبت به اصل جدايي نيست . تنها در ميزان مالي كه بايد از زن بگيرد، مي تواند بيش از مهريه را ( در صورتي كه پرداخته باشد ) از زن طلب كند . به عبارت ديگر ، مي تواند ادعاي خسارت كند . با وجود صراحت روايات به « تفاوت طلاق و خلع » و عدم لزوم يا جواز طلاق از سوي مرد پس از خلع ( جدي بودن زن بر عدم ادامه ي قرار داد ازدواج ) ، متاسفانه فقها همه را به نفع مرد مصادره كرده اند و باز هم فتوي به لزوم طلاق از سوي مرد داده اند.

متاسفانه چون متون ثانويه و اين اظهار نظرها به زبان عربي اند و همه مردم نمي توانند آن ها را مطالعه كنند ، راهي ندارند تا بفهمند كه چه امور سستي مبناي آقايان را در برخي مسائل اساسي تشكيل مي دهند . مردم متشرع از اين مسائل اطلاعي ندارند.

به هر حال به نظر من ، فقه شريعت مبتني بر عقل است.

اگر متن را نه بر مبناي اخباري گري بلكه عقل گرايانه باز خواني كنيم، آن چنان دستمان پر است كه رقيب را به راحتي زمين گير مي كنيم و من اعتقاد دارم كه 80 درصد آن چه اكنون در جامعه وجود دارد ارتباطي به دين ندارد. منتها نشان دادن تمام آن موارد ، كار يكي دو نفر نيست . از طرفي هم متاسفانه جرياني وجود ندارد كه پيگير اين مسأله شود و تلاش هاي چندين ساله براي تشكيل مؤسسه اي با رويكرد «اصلاح انديشه ديني» كه جمعي از آگاهان را در خود داشته و به اين مهم ، اقدام كنند نيز بخاطر جوّ سنگين فرهنگي و رواج رويكردهاي غير علمي و خرافي در جامعه و خطرهاي فراوان پرداختن به اين مسائل، با توفيق همراه نبود ، ولي از باب «الميسور لا يترك بالمعسور» فعاليت هاي فردي هم غنيمت است و نبايد متوقف شود.

*گفتگو کننده ياسر ميردامادی
Send to    Friend's Email:
Your Email : 
 
آدرس دنبالک اين نوشته
http://www.malakut.org/cgi-bin/mt33/donbalak.cgi/796
نقد و نظر

بله همین طوره
میخواستم از شما خواهش کنم که اگر میشود چند جمله از خرافه های که در ایران یا جای دیگری وجود دارد در اینجا بنویسید متشکرم
-----------------
اگر به کتاب يادداشتهای پراکنده صادق هدايت مراجعه کنيد بخشی از آنها را او گردآوری کرده است. سيب

Posted by: سنبل at December 16, 2006 3:59 PM



"80 درصد آنچه به نام دين در جامعه ما مطرح است ربطی به دين ندارد"

فکر نمی کنید همین جمله معرف اشکال اسلام میباشد. با دوستی مسیحی درباره Bible صحبت می کردم و آیه ای در Bible هست که:
اگر اربابی برده خود را چه زن و یا چه مرد با چوب تنبیه کند و اگر برده بمیرد ارباب باید تنبیه شود ولی اگر تا دو یا سه روز زنده بماند و آنگاه بمیرد تنبیهی لازم نیست چرا که ارباب مالکیت برده را به عهده دارد. (Exod 21:20-21)

این دوست مثل تمامی مذهبیون دیگر دلیل می آورد که چنین برداشت چزیی از یک آیه کار درستی نیست فرض کنیم این استدلال این دوست درست باشد ولی ای کاش برده داران سالیان سال در آمریکا و اروپا هم مثل این دوست برداشت خوبی از این آیات داشتند. برداشت این دوست از این آیات مثبت است چرا که بدی برده داری برای همه ما روشن است و این یک رهاورد اجتماعیست نه دینی. به نظر من اسلام هم همین نقص را دارد مگر قرار نیست مجموعه اصول و قوانینی برای زندگی باشد آنهم یک سری قوانین که ادعا میکند ما کاملترینیم حال سئوال من این است این چه جور قوانینی است که بیش از 90 درصد پیروان آن قادر به درک آن نیستند آیا این ضعف قوانین را نشان نمیدهد؟

Posted by: Anonymous at February 2, 2006 4:08 AM



مي‌گن يك روز ملا‌نصرالدين رفت از هم‌سايه‌اش يك ديگ قرض گرفت، و فرداش اون ديگ را به اضافه يك ديگ كوچك‌تر به هم‌سايه‌اش داد. هم‌سايه تعجب كرد و رو كرد به ملا وگفت: ديروز تنها يك ديگ قرض گرفتي، اين يكي ديگ اضافه‌ست. ملا هم در جواب گفت: بله اما ديگ شما حامله بود و اين بچه‌ي ديگ شماست. هم‌سايه خوش‌حال از اين كه صاحب يك ديگ كوچولو شده و ديگه هيچي نگفت. مدتي گذشت تا دوباره ملا دوباره از هم‌سايه يك ديگ ديگه قرض خواست. اين بار هم‌سايه يك ديگه گنده به طمع يك بچه(ديگ) بزرگ‌تر صاحب بشه به ملا داد. مدتي گذشت و هم‌سايه ديد كه نه از ملا خبري‌ست و نه از ديگش. رفت خانه ملا و از او ديگشو خواست. ملا هم با تاسف گفت: ديگ شما مرد. هم‌سايه يك خنده معني‌داري كرد و گفت: آخه مرد حسابي مگر ديگ هم مي‌ميره. ملا هم رو كرد به هم‌سايه و گفت: آره اگر ديگ بتونه بزايه، مردن هم از اون برمي‌آيد. حالا سيب‌ستان عزيز نقل شماست. آقاي احمد قابل يك رقمي ارايه داده بدونه هيچ گونه نشاني از منبع و ماخذي، و شما نه تنها حرف او را غيرعلمي نمي‌دانيد، بلكه تاييد هم مي‌كنيد. خوب اگر اين گونه است، شما نوعي هم نمي‌توانيد فردا به نام مدرك و برهان، هر كه را آماري در تاييد حرفش آورد و گفت، رد كني ديگه داداش!
من اگر مي‌گويم يادداشت اين آقا را تمامن نخواندم، حداقل مي‌تواند نشاني از صداقتي باشد كه من در نقد و نظر خودم دارم(وگرنه مي‌تونستم هم اين را نگفته، نقدم را داده باشم، و جايي براي كلثوم ننه بازي شما نگذارم)، وانگهي مصاحبه به گونه يرسش و ياسخ بود و هر فردي مي‌تونه با مراجعه به يك يرسش، ياسخ آقاي قابل را هم متوجه بشه و لزومي در خواندن تمام متن و يا يرسش و ياسخ‌هاي ديگر نداشته باشه. بايد اعتراف كنم كه متن كامل اين مصاحبه را در وبلاگش خواندم و آن را ير از تناقص و به دور از عقل و حساب ديدم. اگر خواستي مي‌توانم برايت نظرم را مفصل‌تر بگم.
از اين همه گذشته، من نه عصباني بودم و نه هستم، مي‌خوام زنده‌گي كنم و با دختر كوچولو و نازنازيم، نه با چهره‌اي اخمو و گرفته بازي كنم.

Posted by: سياوش at February 2, 2006 3:30 AM



صد البته من صحبت هاي سروش رو خيلي بچگانه ارزيابي مي كنم و در عين حال اميدوارم روزي پشيمان نشوم!

Posted by: parsa at February 1, 2006 9:42 PM



برادر سياوش! حالا تند نرو عصبانی هم نشو. تو خودت داری در باره مطلبی اظهار نظر می کنی که می گويی آن را نخوانده ای. بهتر است اول خوب بخوانيم و گوش کنيم و بفهميم - بله همين بديهيات!- بعد اظهار نظر کنيم. اظهار نظر خوب است و آزاد است اما بهتر است بر اساس معرفتی در موضوع باشد.

در باره 80 درصد هم البته واضح و مبرهن است که آقای قابل آمارگيری نکرده و کارش هم اين نيست. اما آنچه می گويد - و در زبان فارسی راهی برای بيان همين نکته هاست- عطف توجه به کثرت است. کثرت امور بی ربط به دين. او در مقام يک فقيه و کارشناس دين حق دارد اين را بگويد. برای چرايش هم بد نيست ببينيد مثلا نظرش در باب اموری مثل حجاب و ارتداد در همان وبلاگ اش چيست. حتی در همين گفتگو هم نظرش را در باره طلاق بازخوانی کنيد يا نقد تاريخی او را به مساله امام زمان.

در باب عقل هم به نظر من سرکار بکلی از مبنايی که او می چيند تا به آن نتيجه می رسد بی خبريد. بهتر است در همين سيبستان جستجو کنيد که در باره او نوشته ام و يا اگر حوصله اش را داشتيد مقاله های مفصل خود او را در باب شريعت و عقلانيت بخوانيد. وقت نداشتيد هم دست کم اين يکی را برای آشنايی با او بخوانيد:
http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2005/01/050113_mj-qabel-new-approach.shtml

بعد برگرديد ببينم حرف حسابتان چيست!

Posted by: سيبستان at February 1, 2006 6:25 PM



اين آقاي احمد قابل اين 80% را از كدام سوراخ دعا ييدا كرده بود كه با اطمينان خاطر ادعا مي‌كنه كه "80% آن‌چه به نام دين در جامعه ما مطرح است ربطي به دين ندارد". مگر اين آقا خبر نداره كه آمار و ارقام يك رشته از علم رياضيات است كه در دانش‌گاه‌ها تدريس مي‌شود و اتقاقن درس‌هاي خيلي ساده‌اي هم نيستند. حالا اگر آمار رو مي‌شه الله بخته‌گي ييدا كرد، من هم ادعا مي‌كنم كه نه 80% بلكه 95% از اون‌چه در جامعه ما مطرح است ربط به دين داره.
بعدش هم در آخر اين مصاحبه‌ش(كه من وقت خواندن تمامش را نداشتم) مي‌گه: به نظر من، فقه شريعت مبتني بر عقل است.
اگر اين ادعا درست بلشد، معنيش اين است كه قوانيني جزايي و مدني مربوط به شرع، براي نمونه حد و بريدن دست و يا با عقل و شعور مغايرتي ندارد و مبتني بر آن است.

Posted by: سياوش at February 1, 2006 4:05 PM



سلام. به سخنان مصطفی ملکیان هم در لینک زیر نگاهی بکنید، بی ارتباط با شریعت عقلانی نیست.

http://www.manaviat.blogfa.com/post-39.aspx

Posted by: مانی at February 1, 2006 12:23 PM



علی عزيز،
من هم از خواندن مصاحبه سروش اصلا خوشحال نشدم. متاسف هم شدم. سروش بايد جای خود را تعريف کند که آيا يک معلم اخلاق و دين و اصلاحگر است يا بازيگر سياسی. تعريفی آميخته از هر دو پيداست که به اولی صدمه می زند و به دومی کمک مهمی نمی رساند. اما اين دردی است که با همه اهل انقلاب هست. تحليل ماجرا کار می برد. اما در يک کلام من در سيمای سياسی سروش چه در اين مصاحبه چه در هيچ مصاحبه و نوشتار ديگری از او به اندازه سيمای دين شناسانه او اصالت نديده ام. دريغ است که او خود را خرج بازی های سياسی کند. اگر فرصت شد مصاحبه اش را به قصد نشان دادن اين دريغ تحليل خواهم کرد.

Posted by: سيبستان at February 1, 2006 11:41 AM



آقاي جامي يك درخواست دارم:
من قبلاً هرگز سروش پرست نبوده ام ولي احترام زيادي براي ايشان قائل بوده و هستم. با بعضي از استدلالهاي ايشان و به خصوص بعضي از دفاعهاي نابخردانه اي كه از ايشان مي شده مشكل داشته ام و دارم. از زبان گزنده ي ايشان گاهي كامم تلخ شده و... اما هيچ چيزي مثل اين مصاحبه ي اخير با روز (كه البته من متاسفانه طي چند ماه گذشته فهميده ام كه آنچه در روز منتشر شده را بايد در يك احتمال صحت ضرب كنم) ذهنم را درگير نكرده. يك جور انتقام گيري در زير اين صحبتها مي بينم كه اذيتم مي كند. اين كه شخص (شخصيت؟) ِ دكتر سروش را از انديشه ي ايشان جدا كنم كمي تسكين مي دهد اما به هر حال من در ذهنم از سروش تصوير متفاوتي داشته ام كه اخيراً در حال تفيير است. نمي دانم چرا دارم اينجا مي نويسم و حتي نمي دانم درخواستم از شما چيست. قبلاً بارها پيش آمده كه زماني كه من در حال مِن مِن كردن بوده ام معلمم سوال را خود به فراست دريافته و به فطانت پاسخ داده. اميدوارم اين هم از همين دسته باشد.

Posted by: Ali at February 1, 2006 9:04 AM


نظر دهيد









اطلاعات به خاطر سپرده شود؟









 
پيوند  
دنبالک 0
نقد و نظر 9
چاپ کن
بفرست