سيبستان
http://sibestaan.malackut.org/

May 20, 2005

چرا در ازبکستان انقلاب نمی شود؟

تب انقلاب و تغيير دوباره منطقه ما را فراگرفته است. تب دهه 70 ميلادی به ظهور انقلاب اسلامی ايران و تغيير رژيم افغانستان و تغيير نام جمهوری پاکستان انجاميد و بعد در دهه 80 دنيايی که تب 70 را به وجود آورده بود عوض شد و شوروی فروپاشيد و آسيای ميانه و قفقاز و ديگر جمهوری های بلوک شرق در صحنه سياست جهانی ظهور کردند. تغييرات پس از 11 سپتامبر به تاسيس جهان تازه  و تب تازه ای انجاميده است. از عراق تا فلسطين و از ايران تا اوکراين و قرقيزستان. حوادث انديجان مدل قرقيزستان را تعقيب می کرد اما موفق نبود. دلايل متعددی دارد که هم به ساختار متفاوت رژيم کريموف مربوط می شود و هم به ساختار اجتماعی و فرهنگی فرغانه -دره ای که بين سه کشور تقسيم شده است. شهزاده در وبلاگ سمرقند به نکاتی از ويژگی های کشورش ازبکستان پرداخته تا بگويد چرا انقلاب عمومی در ازبکستان صورت نمی گيرد و بارنت روبين در تحليل شورش انديجان و قره سو مطلبی در هرالد تريبيون نوشته تا بگويد چرا اين انقلاب در سطح محلی صورت گرفت. هر دو را در اينجا لينک نگاری می کنم و فکر می کنم سوالهای مشابهی را می توان در باره ايران پرسيد. چنانکه می توان از تشابه و اختلاف دو تب تغيير در دهه 70 و دهه کنونی سوال کرد:

سیاست کریموف همیشه از سیاست کشورهای دیگر آسیای میانه فرق داشته است. درک کریموف از سیاست و از اداره ی دولت بسیار به سیاست سال های قبل از استقلالیت این کشور شباهت دارد. و مردم ازبکستان نیز در طی سزده سال به این روش جدید عادت کرده اند و یا هنوز با همان درک سیاست قدیمی خود به سر می برند. نظر به دیگر کشورهای آسیای میانه ازبکستان گویا پیشرفته تر است و سطح زندگی بالاتر دارد، اما فقط در ظاهر چونین است. برای کسی که در ازبکستان زسته باشد و سفری چند به این و آن کشور دیگر اسیای کرده باشد این دیگرگونگی واضح دیده می شود.

نمی خواهم درازگویی کنم، همین چند نکته را می خواهم بیارم که چی چیزها در ما ازبکستانی ها هست که در دیگر مردم آسیای نیست.

ا. در ازبکستان هیچ گونه روابطی  بین مردمان گوناگون-نژاد دیده نمی شود، که با این طریق زنجیره ای آگاهی قوم های مختلیف در این کشور به وجود آید.

ب. ما عقیب مانده ترین مطبوعات داخلی را داریم که با این دلیل بسیار کم کسانی پیدا می شوند که روزنامه و مجله را با اشتیاق دونبال کنند، به استثنای کسانی که خود دست در این کار باشند و یا از این طریق نانی به دست آرند.

پ. ما کمترین تعداد روزنامه و یا مجله ی خصوصی در میان کشور های دیگر آسیایی داریم و کمترین تعداد نشر کتوب در سال (ادامه مطلب را در سمرقند بخوانيد).

به نظر بارنت روبين، حوادث انديجان ناشی از نگرانی تاشکند است از اين موضوع که رشد تجارت مرزی نوعی فضای استقلالی در اين شهر نزديک به مرز ايجاد کرده است.

در حوادث شهر مرزی قره سو اين مشکل بروز روشنی پيدا کرد. آغازگر اين حوادث درخواست مردم از حاکم برای باز کردن پل مرزی با قرقيزستان بود. چنانکه شورشيان هم وقتی شهر را به تصرف درآوردند به احيای پل مرزی پرداختند و قول دادند که بازار مرزی را مجددا راه اندازی کنند.

برای مردم فرغانه که منطقه شان بين سه کشور تقسيم شده استقلال کشورها بعد از فروپاشی شوروی موجب تنگی فضای تجارت و معيشت شده است و مبادلات بازرگانی مرزی با مردم همزبان و گاه هم-فاميل بسيار مهم تلقی می شود.

اما کشورهای سه گانه در عوض مرز را مين گذاری کرده اند که مرگ بسياری از مردم را در پی داشته است. (ادامه بررسی بارنت روبين را در اينجا بخوانيد)

تمام حقوق اين صفحه براي نويسنده محفوظ است